những cuộc chiến

cái bình thường của chiến trận

Có một bộ sử chính biên nào ghi chép về đám cưới vội vàng của hậu phương và tiền tuyến không? Hay một văn bản đại chúng nào khắc hoạ những giận hờn ghen tuông yêu ghét, những ham muốn, những bất lực.. thời kháng chiến?

Những cuốn tiểu thuyết như Đêm núm sen nói với chúng ta, rằng người lính không chỉ có “Dáng đứng Việt Nam tạc vào thế kỷ”, mà Kiến Gầy còn đứng tần ngần ngẩn ngơ khi nhìn thấy Sứa ‘đong đưa’ với khách lạ, Bướng ngồi yên nghe cô Xinh kể chuyện, và Cồ Bồ Xồ quỳ rạp trước mộ chí Tùng Xoè..

Thu trang thích những tác phẩm thơ truyện phim tranh ảnh, những tư liệu mà người lính hay hậu phương hiện lên trong đó hệt như chúng ta, hệt như những con người bình thường. Không phải tượng đài hay bậc cứu thế, họ là con người, đúng thế!? Họ cũng chỉ là con người như chúng ta thôi mà, là nhân loại hết sức bình thường, với những xấu đẹp hết sức bình thường của nhân loại. Người lính Kiên (Nỗi buồn chiến tranh) cũng có lúc căm ghét và ghê tởm việc cầm súng; tiểu đội trưởng Tạ (Mưa đỏ) cũng có khi yếu lòng tha thứ cho kẻ địch; Kiến Gầy cũng biết ghen; 

                       và - họ cũng biết đau. 

Vậy mà...

Vậy mà những con người bình thường ấy, lại bị ép trở nên phi thường, trở nên 'khác' thường. Thời cuộc không cho phép họ sống như thường, không cho phép họ có những cảm xúc như thường.

Nguyễn Đình Thi không được viết "môi em đôi mắt. nhìn em. ôm em. phút giây", chỉ được viết "Nào đồng chí, bắt tay". Đồng chí ư? Có phải là đồng chí không? Không thể! Làm sao có thể?  Đêm Núm Sen nằm yên bản thảo hàng thập kỉ, Màu tím hoa sim bị cấm lưu hành một thời gian, Diêu bông vẫy gọi trong tuyệt vọng vì không được cất tiếng thành âm thanh... 

Họ KHÔNG ĐƯỢC buồn! Không được đỏng đảnh, không được tác phong kiểu "tiểu tư sản". Chỉ được "Đường ra trận mùa này đẹp lắm", "Chỉ cần trong xe có một trái tim". Để chiến đấu để chiến thắng, họ phải tự tin, phải lạc quan, phải hướng về phía trước. Chững lại một giây nhớ người yêu thôi và anh sẽ bị địch bắn chết - hãy chọn đi - hãy từ bỏ đi - bỏ đi những gì sâu lắng lãng mạn, bỏ đi những gì bình thường nhất của một con người bình thường... 

                       vứt hết đi thôi, anh..

Bỏ hết đi, tất cả phải bỏ hết đi. Vì không một cuộc chiến nào là bình thường. Đi vào và bước ra khỏi chiến tranh, con người không còn là con người bình thường. Vô nghĩa. Vô lý. Vô nhân tính. Phi nhân nghĩa. Diệt chủng. Tận thế. Chết. Máu. Hồn ma. Còn gì không? Chẳng còn gì? Còn lại số không, khăn tang quấn thành hình số không, và những cột bom nổ tạo thành hình số không...

đoạn này vô cùng hay, thu trang thuộc làu hết cả, xin hãy đọc:

“Cố nhiên bộ sử chính biên không chép về các số phận be bé. Không ai trao cho nó nhiệm vụ ấy. Vả lại, có trao, nó cũng không thể! Ai có thể? Không ai! Chiến tranh đã kết thúc. Vì nó phải kết thúc. Nhưng mà cái cuốn gói của nó. Nó để lại: những làn tan nát, những thành quách tan nát. Cả một xã hội bị thương… Mà nó mới chi li, tỉ mỉ chứ. Nó không chỉ tự bằng lòng một cách đại lực: “Phá từng vùng”. Nó phá phách éo le hơn. Nó phá đúng những chi tiết cần thiết. Có hoạ sĩ bị cụt cả hai tay. Thời gian, hãy hàn vết thương ấy đi. Ở xóm La Tinh ấy chứ đâu? Nhà danh hoạ Chấm Phá của dân chúng tôi đang nỗ lực học vẽ bằng miệng… Liệu thời gian có hàn nổi vết thương ấy không? Cô Cốm Chanh không còn có thể nghiên cứu ở Tháp Đồng nữa. Cố nhiên, ai đó khác sẽ gánh vác nhiệm vụ ấy. Các thế hệ điền vào nhau. Chả lo vị trí nào khuyết. Dù là một vị trí thiên tài. Nhưng có cần viện đến những mất mát thiên tài không? Không. Không. Chỉ cần nhân danh một số phận bình thường, đúng thế, người ta đã có rất đủ lí do để mà đòi: tiêu diệt hẳn chiến tranh. Đúng thế. Bất cứ một số phận bình thường nào." (Đêm núm sen) 

trời ơi nãy giờ viết gì v ta? không biết nữa? chắc ngáo quá nên viết chơi v thui??? có ai đọc không? thôi không đọc cũng được. 

à thôi đọc đi. nhưng không ai phản hồi gì. bùn ghê. chắc tại viết ngu qá hihihi. 

có ai muốn chia sẻ hay phản hồi gì hom? gửi mail cho xu cũng đượt: nguyenthutrang010108@gmail.com

tui đợi nhé! 

mãi đừng xa tôi - kazuo ishiguro

khi nghệ thuật không còn thể hiện nhân tính... 

Trần ngọc hiếu (có vẻ) rất tự tin về những giá trị nhân tính, những giá trị mà chỉ con người mới có được, được lưu giữ qua những bài thơ, qua bức tranh, qua nhạc điệu, qua nghệ thuật. Nhưng cô Emily và Maria-Claude đã cố gắng 'triển lãm' những tác phẩm nghệ thuật ấy, với mong muốn những con-người khác sẽ xem xét các học sinh là con-người. Vậy rồi cũng bằng không...

"Mãi đừng xa tôi" (Ishiguro Kazuo) là 1 trong số ít tiểu thuyết t đọc liên tục miệt mài, đọc vì thấy ôi thật thú vị, chứ không phải đọc vì muốn hoàn thành 1 quyển sách. Chuyện rằng ở nước Mỹ xa xôi trong thiên niên kỷ thứ bao nhiêu không ai biết, con người bắt đầu nhân bản vô tính 'con người', nuôi trong trại tập trung (mà họ gọi là trường học), dạy dỗ và chăm sóc. Để khi những 'con người' đó lớn lên, họ sẽ bị phẫu thuật lấy nội tạng để cứu sống những con người-khác. 

(Ôi tr, t đọc mà 0 thể 0 nghĩ đến The promised neverland, với những con người-gia súc)

Ừ là vậy, những giáo viên trong ngôi trường này luôn tổ chức những buổi thi sáng tạo, vẽ tranh làm thơ, soạn nhạc nhảy múa... để show cho những con người thật ở ngoài kia thấy rằng, những đứa trẻ bên trong cũng là con-người, là người đấy, hiểu không? 

Vậy mà họ chẳng hiểu. Họ quyết định xếp loại thứ hạng sinh vật: con người và những gì còn lại của thế giới, theo nguồn gốc nó sinh ra. Nếu sinh ra từ ống nghiệm, từ những phòng nghiên cứu, vậy ngươi không phải con người đích thực. Dù cho Ruth và Tommy đã yêu nhau và chia lìa như thế nào, dù cho KathyH đã say đắm ra sao khi đung đưa theo điệu nhạc, dù Rissie và Rodney đã xấu hổ, ngại ngùng, nói dối, và tự trào... Họ có khác gì con người không? 

Không, chả khác gì..

Họ chỉ khác:

họ là những con người - được nhân bản vô tính

Tác phẩm hỏi thu trang rằng: Điều gì định nghĩa con người là con người? Nhân tính của con người được định danh như thế nào, được gìn giữ như thế nào, và có ý nghĩa như thế nào? Nó có giúp con-người thoát khỏi cái chết định mệnh không? Những tác phẩm nghệ thuật có bảo vệ con người trước sự đe doạ nhân tính không?

Nghệ thuật, văn chương, có bất lực không? Trước một thế giới thực dụng, quan liêu và vô nhân tính đến vậy? Và hôm nay, trong thế giới AI, chúng ta cần ít tự mãn hơn, bởi những bộ máy đang xâm chiếm lĩnh vực nghệ thuật - điều mà trước nay chúng ta vẫn tự tin rằng: chỉ con người mới có thể làm được.

Tiểu thuyết hoàn thiện sau sự ra đời của cừu Dolly. Có lẽ chính những câu hỏi được đặt ra trong tác phẩm là lí do mà cho đến nay, việc nhân bản vô tính con người vẫn chưa (và sẽ không bao giờ) được thực hiện. Cho dù bản đồ gene người đã được tìm ra, việc thực hiện nhân bản người có vẻ không phải là bất khả thi. Nhưng đó là điểm dừng của khoa học, là sự tỉnh táo để bảo vệ nhân tính con người. Có lẽ, cái phát triển của khoa học kĩ thuật, của văn minh, đôi khi đi ngược lại với cái văn hoá, cái thiện, cái lành. 

Và thu trang hỏi bạn: 

                                 Có phải ta vẫn xếp loại con người theo nguồn gốc?

                                 Và vì sinh tồn, bao nhiêu người sẵn sàng chà đạp lên sự sống?

"Nếu các em muốn sống cho ra sống, thì các em cần phải biết, biết đến nơi đến chốn. Không ai trong các em sẽ sang Mỹ cả, không ai trong các em sẽ thành ngôi sao màn bạc cả. Và không ai trong các em sẽ làm việc trong siêu thị như cô nghe một số em dự định hôm nọ. Cuộc đời các em đã được định sẵn cho các em rồi. Các em sẽ thành người lớn, thế rồi trước khi các em già đi, thậm chí trước khi các em đến tuổi trung niên, các em sẽ bắt đầu hiến những cơ quan nội tạng trọng yếu của các em. Mỗi người trong các em đều được tạo ra để làm việc đó.” (trích)

2/9

 Nhân dịp đi xem Mưa Đỏ....

Có vẻ như thời chiến, ‘được’ chết chính là 1 sự đáng sống. lý tưởng, tình yêu và mối thù giặc đã thôi thúc họ ra đi, thôi thúc họ chiến đấu, và khiến họ nghĩ rằng hi sinh, chết đi, là 1 điều tốt đẹp. Tạo hoá đã ban cho ta sự sống, con người sinh ra để sống. Nhưng chính sự phi lý và vô nghĩa của chiến tranh đã khiến những con người mong muốn được ra đi, mong muốn được hi sinh, được cảm tử, được chết. 6 người bạn tâm sự và cười đùa nhiều về cái chết, về sự ra đi (với 1 vẻ gì đó hơi hơi mong muốn). Còn Vịnh Sưa, Lượm trong Tuổi thơ dữ dội (Phùng Quán) thì khát khao được cảm tử cắm bom 3 càng vào xe tăng địch. 

Chả phải muốn chớt thì là gì.

Còn những người sống, vì sao họ sống? Vì sao Tấn còn, nhưng Tạ, Hải, Bình, Tú, Sen, và Cường, không được sống? Vì Tấn khoẻ mạnh hơn? thông minh hơn? Bảnh trai hơn? có lí do nào không? 

Không

Không

Chẳng có lí do nào

Chẳng thể có lí do nào.

Bởi chiến tranh hoàn toàn ngẫu nhiên. Ngẫu nhiên anh được sống, chứ không phải vì anh xứng đáng hơn. (đoàn ánh dương). 

Cũng vì thế, mà những người sống, họ ám ảnh, họ dằn vặt, day dứt, họ tự vấn tình trạng sống và quyền được tồn tại của mình - trong khi đồng đội đều đã ra đi.

Trong “Nỗi buồn chiến tranh”, Bảo Ninh viết: “Nhưng khi mà tôi và anh thì còn sống mà tất cả những người ưu tú nhất, tốt đẹp nhất, những người xứng đáng hơn ai hết sống trên cõi đời này đều gục ngã, bị nghiền nát, bị xô đẩy, bị cỗ máy đẫm máu của chiến trận chà đạp, đày đọa, bị bạo lực tăm tối hành hạ, làm nhục rồi giết chết, bị chôn vùi, bị quét sạch, bị tuyệt diệt thì sự bình yên này, cuộc sống này, cảnh trời yên biển lặng này là cả một nghịch lý quái gở, một sự trống rỗng thê thảm, một sự vô lý đến tột cùng, oái oăm và điên đảo gần giống như là một sự phản bội vậy…”.

Người lính Kiên đã gần như mục ruỗng và khánh kiệt tâm hồn, cũng như Sen đã hoá điên bởi bất lực trước cánh tay người đồng đội (thi thể đã bị bắn nát, chỉ còn lại lẻ một cánh tay)

Là vậy đó, buồn thiệt đó. 

Tan hoang xơ xác vậy mà họ vẫn chiến đấu tiếp. 

Nếu là t thì t có thể làm được như v ko nhỉ? 

Sợ đau lắm í hix

Nhưng mà..

Nếu đại bác nổ ra, có lẽ sẽ lại có những tiếng nói vô ngôn thúc giục ta chiến đấu và hi sinh, cổ vũ thu trang apply làm thanh niên xung phong dẹp đường cứu nước hihihihi. 

- 2/9

A80

#ilovevietnam